The Challenges and Crises of the Mossadegh Government’s Foreign Policy in the Oil Negotiations: Disputes over the Threefold Claims

Document Type : Original Article

Author

Associate Professor, Department of History, Payame Noor University, Tehran, Iran

Abstract

Independence-seeking constituted the central identity of Iran’s oil nationalization movement. This article seeks to examine and reassess, through an analytical–critical approach, the reasons behind the rejection of various proposals and the failure of the oil negotiations, by situating them within the conflict among three competing claims: Iran’s demand for nationalization and independence, Britain’s policy of domination, and the United States’ profit-seeking policy. In this context, the role of domestic political forces—particularly the Tudeh Party-in intensifying the crisis and contributing to the failure of the negotiations is also evaluated. This article aims to answer two fundamental questions based on the primary objective of the oil nationalization movement. First, for what reasons did the various plans proposed during the oil negotiations fail, and why did Mossadegh refuse to accept them? Second, how did the American discourse of profit-sharing pursue its ultimate objectives from the very outset of the negotiations through a deliberately ambiguous tactic, and how did it ultimately succeed in achieving its principal demand in this arena of contention? The findings of the research indicate that, first, because oil nationalization emerged within the discourse of national sovereignty and possessed deep historical roots in Iran, it was unable-due to structural and political factors-to reach an agreement in negotiations with Britain’s domination-oriented claim. Second, on the domestic level, the Tudeh Party and other opposition groups, by employing accusations of compromise and betrayal, subjected the negotiation process to a wide range of challenges and crises. Third, the United States’ profit-seeking policy benefited from the conflict between these two narratives through its targeted mediation and ultimately succeeded-by cooperating with British domination policies against Iran’s national sovereignty-in securing its primary and intended share.

Keywords

References

  • کتاب‌نامه

    • ازغندی، علیرضا (1397). تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران (1357-1300). تهران: انتشارات سمت. (چاپ پانزدهم)
    • اسکندری، ایرج (1372). خاطرات ایرج اسکندری. تهران: موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی. (چاپ اول)
    • آبراهامیان، یرواند (1378). ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گلمحمدی و محمدابراهیم فتاحی. تهران: انتشارات نی. (چاپ سوم)
    • آبراهامیان، یرواند (1393). کودتا (ریشه‎های روابط ایران و ایالات متحده در عصر جدید). ترجمه ناصر زرافشان. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه. (چاپ چهارم)
    • آبراهامیان، یرواند، اشرف، احمد، همایون کاتوزیان، محمدعلی (1396). جستارهایی درباره تئوری توطئه در ایران، تهران: نشر نی. (چاپ سیزدهم)
    • بهار، مهدی (1357) میراث‎خوار استعمار، تهران: انتشارات امیرکبیر. (چاپ شانزدهم)
    • بهنود، مسعود (1369) از سید ضیاء تا بختیار، تهران: انتشارات جاویدان. (چاپ سوم)
    • بیل، جیمز (1371) عقاب و شیر. ترجمه مهوش غلامی. تهران: نشر کوبه. (چاپ اول)
    • پهلوی، محمدرضا (1385). پاسخ به تاریخ. ترجمه حسین ابوترابیان. تهران: انتشارات زریاب. (چاپ دهم)
    • پری‎یر، رونالد (1388). صنعت نفت ایران. در تاریخ ایران دوره پهلوی، مجموعه تاریخ کمبریج دفتر دوم از جلد هفتم، از رضاشاه تا انقلاب اسلامی، به سرپرستی پیتر اوری. ترجمه مرتضی ثاقب‎فر، تهران: انتشارات جامی، 191-271 (چاپ اول)
    • جامی (1367). گذشته چراغ آینده است. تهران: انتشارات ققنوس (چاپ پنجم)
    • دیگار، ژان پیر، هورکار، برنار، ریشار، یان (1377). ایران در قرن بیستم. ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران: نشر البرز. (چاپ اول)
    • ذوقی، ایرج (380). گزارشی از رفتار سیاسی آمریکا در قبال نهضت ملی‎شدن صنعت نفت ایران (مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی ایران). تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه. (چاپ اول)
    • ذوقی، ایرج (1367). ایران و قدرت‎های بزرگ در جنگ جهانی دوم. تهران: انتشارات پاژنگ. (چاپ اول)
    • رواسانی، شاپور (1390). دولت و حکومت در دوره تسلط استعمار سرمایه‎داری. تهران: انتشارات امیرکبیر. (چاپ دوم)
    • روبین، باری (1363). جنگ قدرت‎ها در ایران. ترجمه محمود مشرقی. تهران: انتشارات آشتیانی. (چاپ اول)
    • زونیس، ماروین (1370). شکست شاهانه. ترجمه عباس مخبر. تهران: انتشارات طرح نو. (چاپ دوم)
    • طبری، احسان (1373). کژراهه (خاطراتی از تاریخ حزب توده). تهران: انتشارات امیرکبیر. (چاپ چهارم)
    • فرمانفرمائیان، منوچهر، فرمانفرمائیان، رخشان (1380). خون و نفت (خاطرات یک شاهزاده ایرانی)، ترجمه مهدی حقیقت‎خواه. تهران: انتشارات ققنوس. (چاپ ششم)
    • فیروز، مریم (1373). خاطرات مریم فیروز، موسسه تحقیقاتی و انتشاراتی دیدگاه. تهران: انتشارات اطلاعات، چاپ اول.
    • کاتم، ریچارد (1371). ناسیونالیسم در ایران. ترجمه فرشته سرلک. تهران: نشر گفتار. (چاپ اول)
    • کاتوزیان، محمدعلی همایون (1380). دولت و جامعه در ایران (انقراض قاجار و استقرار پهلوی). تهران: نشر مرکز (چاپ دوم)
    • کاتوزیان، محمدعلی همایون (1379). اقتصاد سیاسی ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی. ترجمه محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی. تهران: نشر مرکز. (چاپ هفتم)
    • کدی، نیکی (1375). ریشه‎های انقلاب ایران. ترجمه عبدالرحیم گواهی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی. (چاپ دوم)
    • گود، جیمزاف (1389). ایالات متحده و ایران و تأثیر مصدق بر روابط دوجانبه. ترجمه مهدی حقیقت‎خواه. تهران: انتشارات ققنوس. (چاپ دوم)
    • گازیوروسکی، مارک (1371). سیاست خارجی آمریکا و شاه. ترجمه فریدون فاطمی. تهران: نشر مرکز (چاپ اول)
    • مصدق، محمد (1379)، خاطرات و تألمات مصدق. تهران: انتشارات علمی. (چاپ نهم)
    • موحد، محمدعلی (1378). خواب آشفته نفت جلد اول. تهران: نشر کارنامه. (چاپ اول)
    • میلانی، محسن (1381). روند شکل‎گیری انقلاب اسلامی از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی. ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران: انتشارات گام نو. (چاپ اول)
    • نجاتی، غلامرضا (1379). تاریخ بیست و پنج ساله ایران از کودتا تا انقلاب جلد اول. تهران: خدمات فرهنگی رسا. (چاپ ششم)
    • هالیدی، فرد (1358). ایران: دیکتاتوری و توسعه. ترجمه محسن یلفانی و علی طلوع. تهران: انتشارات علم. (چاپ اول)
    • هوشنگ مهدوی، عبدالرضا (1386). سیاست خارجی ایران در دوره پهلوی (1357-1300). تهران: نشر پیکان. (چاپ هفتم).

     

     

     

    References

     

    • Abrahamian, E. (1999). Iran between two revolutions. (A. Golmohammadi & M. E. Fattahi, Trans.). Tehran: Ney Publications. [In Persian]
    • Abrahamian, E. (2014). The coup: The roots of U.S.–Iran relations in the modern era. (N. Zarafshan, Trans.). Tehran: Negah Publications. [In Persian]
    • Abrahamian, E., Ashraf, A., & Katouzian, H. M. (2017). Essays on conspiracy theory in Iran. Tehran: Ney Publications. [In Persian]
    • Azghandi, A. (2018). A history of political and social developments in Iran (1300–1357 SH). Tehran: SAMT Publications. [In Persian]
    • Bahar, M. (1978). The heirs of colonialism. Tehran: Amir Kabir Publications. [In Persian]
    • Behnoud, M. (1990). From Seyyed Zia to Bakhtiar. Tehran: Javidan Publications. [In Persian]
    • Bill, J. A. (1992). The eagle and the lion. (M. Gholami, Trans.). Tehran: Koubeh Publications. [In Persian]
    • Cottam, R. W. (1992). Nationalism in Iran. (F. Sarlak, Trans.). Tehran: Goftar Publications. [In Persian]
    • Digard, J.-P., Hourcade, B., & Richard, Y. (1998). Iran in the twentieth century. (A. H. Mahdavi, Trans.). Tehran: Alborz Publications. [In Persian]
    • Eskandari, I. (1993). Memoirs of Iraj Eskandari. Tehran: Institute for Political Studies and Research. [In Persian]
    • Farmanfarmaian, M., & Farmanfarmaian, R. (2001). Blood and oil: Memoirs of an Iranian prince. (M. Haghighatkhah, Trans.). Tehran: Ghoghnoos Publications. [In Persian]
    • Firouz, M. (1994). Memoirs of Maryam Firouz. Tehran: Ettela’at Publications. [In Persian]
    • Gasiorowski, M. J. (1992). S. foreign policy and the shah. (F. Fatemi, Trans.). Tehran: Markaz Publications. [In Persian]
    • Good, J. (2010). The United States, Iran, and the impact of Mosaddeq on bilateral relations. (M. Haghighatkhah, Trans.). Tehran: Ghoghnoos Publications. [In Persian]
    • Halliday, F. (1979). Iran: Dictatorship and development. (M. Yalfani & A. Tolou’, Trans.). Tehran: Elm Publications. [In Persian]
    • (1988). The past is the lamp of the future. Tehran: Ghoghnoos Publications. [In Persian]
    • Katouzian, H. M. (2000). The political economy of modern Iran. (M. Nafisi & K. Azizi, Trans.). Tehran: Markaz Publications. [In Persian]
    • Katouzian, H. M. (2001). State and society in Iran: The extinction of the Qajars and the emergence of the Pahlavis. Tehran: Markaz Publications. [In Persian]
    • Keddie, N. R. (1996). Roots of revolution: An interpretive history of modern Iran. (A. Gavaahi, Trans.). Tehran: Islamic Culture Publishing Office. [In Persian]
    • Mahdavi, A. H. (2007). Iran’s foreign policy during the Pahlavi era (1300–1357 SH). Tehran: Peykan Publications. [In Persian]
    • Milani, M. (2002). The making of Iran’s Islamic Revolution. (M. Attarzadeh, Trans.). Tehran: Gam-e No Publications. [In Persian]
    • Mosaddeq, M. (2000). Memoirs and reflections. Tehran: Elmi Publications. [In Persian]
    • Movahed, M. A. (1999). The troubled sleep of oil. (Vol. 1). Tehran: Karnameh Publications. [In Persian]
    • Nejati, G. R. (2000). A twenty-five-year history of Iran: From coup to revolution. (Vol. 1). Tehran: Rasa Cultural Services. [In Persian]
    • Pahlavi, M. R. (2006). Answer to history. (H. Abutorabian, Trans.). Tehran: Zaryab Publications. [In Persian]
    • Prier, R. (2009). Iran’s oil industry. In P. Avery (Ed.), The Cambridge history of Iran. (Vol. 7, pp. 191–271) (M. Saqebfar, Trans.). Tehran: Jami Publications. [In Persian]
    • Ravassani, S. (2011). State and government during the dominance of capitalist colonialism. Tehran: Amir Kabir Publications. [In Persian]
    • Rubin, B. (1984). The war of power in Iran. (M. Mashreghi, Trans.). Tehran: Ashtiani Publications. [In Persian]
    • Tabari, E. (1994). Deviation: Memoirs from the history of the Tudeh Party. Tehran: Amir Kabir Publications. [In Persian]
    • Zoghi, I. (1988). Iran and the great powers in World War II. Tehran: Pazhang Publications. [In Persian]
    • Zoghi, I. (2001). A report on U.S. political conduct toward Iran’s nationalization movement. Tehran: Center for Diplomatic Documents and History, Ministry of Foreign Affairs. [In Persian]
    • Zonis, M. (1991). The failure of the shah. (A. Mokhber, Trans.). Tehran: Tarh-e No Publications. [In Persian]

     

     

Modern research of Iranology
Volume 1, Issue 2
March 2026
Pages 29-44

Files

Share

How to cite

Statistics