Discourse, Institution, and Knowledge: A Historical Examination of the Emergence of Institutional Mechanisms of Iranian Studies and Archaeology

Document Type : Original Article

Author

Assistant Professor, Iranology Foundation, Tehran. Iran

Abstract

This study investigates how Iranian Studies and archaeology in Iran have been shaped and sustained through political, cultural, and administrative transformations over the past century. Although both fields have a long scholarly history, their institutional formation has received limited systematic analysis. The main question is: Through what mechanisms have formal institutions contributed to the emergence, consolidation, and continuity of these two discourses in Iran? Using Michel Foucault’s genealogical approach, with attention to discontinuities, key events, and power–knowledge relations, the research reconstructs the historical process through which official institutions in these fields were established. The findings show that archaeology has followed a relatively coherent path of institutionalization since the early twentieth century—beginning with the 1900 concession, the establishment of the Society for National Heritage of Iran, the Antiquities Law, the creation of the Office of Antiquities and later the Directorate-General of Archaeology, and ultimately the formation of the Iranian Cultural Heritage Organization. By defining professional standards, creating administrative frameworks, and consolidating archaeology as an academic discipline, these institutions shaped the “regime of truth” governing archaeological discourse. In contrast, Iranian Studies lacked cohesive administrative and educational institutions until the founding of the Foundation for Iranian Studies. For decades, the field depended on scattered and individual scholarly efforts rather than structured institutional support. This gap delayed and limited the institutionalization of the Iranian Studies discourse, and both the academic discipline and its foundational institution continue to face structural challenges. The comparative analysis demonstrates that differences in power structures, administrative backing, and educational infrastructures explain the stronger institutional position of archaeology relative to Iranian Studies. Overall, the study concludes that scientific discourses cannot stabilize without formal institutions, and that the interplay of power, knowledge, and institution has shaped the developmental trajectories of both fields.

Keywords

References

  • کتاب‌نامه

    • اعتمادالسطنه، محمد حسن‌خان (1356). روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه. تهران: امیرکبیر.
    • افشار، ایرج (1349). راهنمای تحقیقات ایرانی. تهران: چاپخانه بهمن.
    • اکبری،‌ محمد علی (1384). تبارشناسی هویت جدید ایرانی آثار قاجار و پهلوی اول. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
    • آشوری، داریوش (1353). ایران‌شناسی چیست و چند مقاله دیگر. تهران: انتشارات آگاه.
    • بیگدلو، رضا (1393). «ارزیابی انتقادی تاریخ‌نگاری ناسیونالیستی در ایران». فصلنامة مطالعات ملی. 58. سال پانزدهم، شمارة 2.
    • پوپ، آرتور آپهام، فیلیپس، آکرمن، شرودر، اریک (1378). شاهکارهای هنر ایران. ترجمه پرویز ناتل خانلری. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.  
    • تاجیک، محمدرضا، رضازاده، خسرو (1401). «تحلیل قدرت مولّد فوکویی از منظر گفتمان (مطالعه موردی: سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران)». فصلنامه علمی رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی. دوره 13. شماره 4 (پیاپی 70). 93–123.
    • جهانگیر، میلاد (1392). موزه در ایران. تهران: نشر سمیرا.
    • خانیکی، هادی، موسوی، سیدحسین، عابدی، عیسی، مسجد جامعی، احمد (1380). اسنادی از باستان‌شناسی در ایران. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    • دیولافوا، ژان (1332). ایران، کلده، آشور. ترجمه فره‌وشی. تهران: خیام.
    • دیولافوا، ژان (1356). سفرنامه خاطرات کاوش‌های شوش. ترجمه علی فروشی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    • زرشناس، زهره (‌1391). درآمدی بر ایران‌شناسی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
    • زرشناس، زهره (1394). «تاملی درباره دانش ایران‌شناسی در ایران». فصلنامه مطالعات ایران‌شناسی. 1 (1)، 31-23.
    • سعید، ادوارد (1386). شرق‌شناسی. مترجم لطفعلی خنجی. تهران: امیرکبیر.
    • شفا، شجاع­الدین (1348). جهان ایران‌شناسی. جلد اول. تهران: کتابخانه سلطنتی.
    • طرفداری، علی‌محمد (1397). «رویکردهای شرق‌شناسان اروپایی در کاوش‌های باستان‌شناسی عهد قاجار». نشریه پژوهش‌های تاریخی. 38. 80-61.
    • طرفداری، علی‌محمد (1398). از گنج‌یابی تا باستان‌شناسی. تهران: سازمان اسناد کتابخانه ملی.
    • طرفداری، منصور. 1399. «رشته ایران‌شناسی، ماهیت، ضرورت و مبانی روش‌شناسی آن». مطالعات ایران‌شناسی. 6 (19) : 80-61. بازیابی از:

    https://is.iranology.ir/article_710889.html

    • عباسی، محمدرضا، بدیعی، پرویز (1372). شهریار جاده‌ها (سفرنامه ناصرالدین ‌شاه به عتبات). تهران: انتشارات سازمان اسناد ملی ایران.
    • عنایت، حمید (1352). شش گفتار درباره دین و جامعه. تهران: کتاب موج.
    • فریدی مجید. فاطمه. 1394. «پرسش‌ها و چالش‌های روبه‌روی ایران‌شناسی». فصلنامه مطالعات ایران‌شناسی. 1 (1) : 126-136. بازیابی از:

    https://is.iranology.ir/article_710140.html

    • فوکو، میشل، 1389. تئاتر فلسه، گزیده‌ای از درس گفتارها، کوتاه نوشت‌ها، گفتگوها. ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده. تهران: نشر نی.
    • فوکو، میشل (1395). مراقبت و تنبیه: تولد زندان. ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده. تهران: نشر نی.
    • کریم‌لو، داوود (1378). تاراج میراث ملی.(جلد اول). تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
    • کیانی هفت لنگ، کیانوش (1381). ایران‌شناسی فرازها و فرودها. تهران: توس.
    • گدار، آندره، گدار، یدا، سیرو، ماکسیم (1371). آثار ایران. ترجمه ابوالحسن سرقد مقدم. مشهد: آستان قدس رضوی.
    • محبوبی اردکانی، حسین (1350). تاریخ تحول دانشگاه تهران و موسسات عالی آموزش ایران در عصر خجسته پهلوی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران
    • مراغه‌ای، زین‌العابدین (1325). سفرنامه ابراهیم بیک. کلکته: مطبع فردوسی.
    • مصطفوی کاشانی، محمد تقی (1381). تلاش در راه خدمت به آثار ملی و امید به آینده. مجموعه مقالات در زمینه باستان‌شناسی. مهدی صدری. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
    • مصطفوی کاشانی، محمدتقی (1355)، امانتداری خاک. تهران: ستاد بزرگ ارتشتاران. اداره روابط عمومی تاریخ و آرشیو نظامی.
    • معصومی، غلامرضا (1383). تاریخچه علم باستان‌شناسی. تهران: انتشارات سمت.
    • ملک‌شهمیرزادی، صادق (1366). «مروری بر تاریخچه مطالعات باستان‌شناسی در ایران». باستان‌شناسی و تاریخ. (2). 57- 73.
    • ملک‌شهمیرزادی، صادق (1382). ایران در پیش از تاریخ (باستان‌شناسی ایران از اغاز تا سپیده دم شهرنشینی). تهران: انتشارات سازمان میراث فرهنگی کشور.
    • موسوی، علی (1381). «ارنست هرتسفلد و تحول باستان‌شناسی در ایران 1304- 1314». باستان‌شناسی و تاریخ. (33). 45- 56.
    • موسوی، محمود (1378). «تاریخچه مختصر فعالیت‌های باستان‌شناسی در ایران». نمایه پژوهش. شماره 9 و 10. 68-87.
    • نامجو، عباس (1378). سیمای فرهنگی ایران. تهران: عیلام.
    • نگهبان، عزت الله (1376). مروری بر پنجاه سال باستان‌شناسی ایران. تهران: سازمان میراث فرهنگی.
    • یزدانی، مرضیه (1380). اسنادی هیات‌های باستان‌شناسی در ایران (1345-1254 ش). تهران:‌ سازمان اسناد ملی.
    • اساسنامه انجمن آثار ملی. (۱۳۵۱). تهران: انجمن آثار ملی، ۳–۵.

     

     

     

    References

     

     

    • Abbasi, M. R., & Badiei, P. (1993). Shahriār-e jāddeh-hā: Safarnameh-ye Nāser al-Din Shah be ʿAtabāt. Tehran: National Archives Organization of Iran. [In Persian]
    • Afshar, I. (1970). Rahnamā-ye tahqīqāt-e Irānī. Tehran: Bahman Printing House. [In Persian]
    • Akbari, M. A. (2005). Tabārshenāsi-ye hoviyat-e jadid-e Irānī: Āsār-e Qājār va Pahlavi-ye avval. Tehran: Scientific and Cultural Publications. [In Persian]
    • Anjoman-e Āsār-e Melli. (1972). Asāsnāmeh-ye Anjoman-e Āsār-e Melli (pp. 3–5). Tehran: Anjoman-e Āsār-e Melli. [In Persian]
    • Ashuri, D. (1974). Irān-shenāsi chist va chand maqāleh-ye digar. Tehran: Agah. [In Persian]
    • Bigdelo, R. (2014). Arzyābi-ye enteghādi-ye tārikh-negāri-ye nāsionālisti dar Irān. Faslnameh-ye Motāleʿāt-e Melli, 15(2), 58. [In Persian]
    • Dieulafoy, J. (1953). Irān, Kaldé, Āshur (F. Faravashi, Trans.). Tehran: Khayyam. [In Persian]
    • Dieulafoy, J. (1977). Safarnameh-ye khāterāt-e kāvosh-hā-ye Shush (A. Forushi, Trans.). Tehran: University of Tehran Press. [In Persian]
    • Enayat, H. (1973). Shesh goftār darbareh-ye din va jāmʿeh. Tehran: Moj. [In Persian]
    • Eʿtemād al-Saltaneh, M. H. Khān. (1977). Ruznāmeh-ye khāterāt-e Eʿtemād al-Saltaneh. Tehran: Amirkabir. [In Persian]
    • Faridi, M., & Fatemeh. (2015). Porsesh-hā va chālesh-hā-ye ruberu-ye Irān-shenāsi. Motāleʿāt-e Irān-shenāsi, 1(1), 126–136. https://is.iranology.ir/article_710140.html[In Persian]
    • Foucault, M (1970). The Archeology of Knowledge. Trans. A. M. Sheridan Smith, London: Tavistock Publications
    • Foucault, M. (1980). Power/knowledge: Selected interviews and other writings, 1972–1977 (C. Gordon, Ed.). Pantheon Books.
    • Foucault, M. (1995). Discipline and punish: The birth of the prison. Vintage Books.
    • Foucault, M. (2010). Teātr-e falsafeh: Gozideh-i az dars-goftārhā, kutāh-neveshteh-hā va goftogu-hā (N. Sorkhush & A. Jahandideh, Trans.). Tehran: Nashr-e Ney. [In Persian]
    • Foucault, M. (2016). Morāqebat va tanbih: Tavalod-e zendan (N. Sorkhush & A. Jahandideh, Trans.). Tehran: Nashr-e Ney. [In Persian]
    • Godard, A., Godard, Y., & Siroux, M. (1992). Āsār-e Irān (A. Sargod-e Moghaddam, Trans.). Mashhad: Astan Quds Razavi. [In Persian]
    • Jahangir, M. (2013). Muzeh dar Irān. Tehran: Samira. [In Persian]
    • Karimlu, D. (1999). Tārāj-e mirās-e melli (Vol. 1). Tehran: Ministry of Foreign Affairs. [In Persian].
    • Khaniki, H., Mousavi, S. H., Abedi, I., & Masjed-Jamei, A. (2001). Asnādi az bāstān-shenāsi dar Irān. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance. [In Persian]
    • Kiani Haftlang, K. (2002). Irān-shenāsi: Farāz-hā va forudhā. Tehran: Tous. [In Persian]
    • Mahbubi Ardakani, H. (1971). Tārikh-e tahavvol-e Dāneshgāh-e Tehran va moʾassasāt-e ʿāli-ye āmozesh-e Irān dar ʿasr-e Pahlavi. Tehran: University of Tehran Press. [In Persian]
    • Malek Shahmirzadi, S. (1987). Moruri bar tārikhcheh-ye motāleʿāt-e bāstān-shenāsi dar Irān. Bāstān-shenāsi va Tārikh, (2), 57–73. [In Persian].
    • Malek Shahmirzadi, S. (2003). Irān dar pish az tārikh. Tehran: Cultural Heritage Organization. [In Persian]
    • Maragheʾi, Z. al-A. (1946). Safarnameh-ye Ebrāhim Beyg. Calcutta: Ferdowsi Press. [In Persian]
    • Masoumi, G. (2004). Tārikhcheh-ye ʿelm-e bāstān-shenāsi. Tehran: SAMT. [In Persian]
    • Mostafavi Kashani, M. T. (1976). Amānat-dāri-ye khāk. Tehran: General Staff of the Armed Forces. [In Persian]
    • Mostafavi Kashani, M. T. (2002). Talāsh dar rāh-e khedmat be āsār-e melli va omid be āyandeh (M. Sadri, Ed.). Tehran: Anjoman-e Āsār va Mafākhir-e Farhangi. [In Persian]
    • Mousavi, A. (2002). Ernst Herzfeld va tahavvol-e bāstān-shenāsi dar Irān (1925–1936). Bāstān-shenāsi va Tārikh, (33), 45–56. [In Persian]
    • Mousavi, M. (1999). Tārikhcheh-ye mokhtasar-e faʿāliyat-hā-ye bāstān-shenāsi dar Irān. Namayeh-ye Pazhuhesh, 9–10, 68–87. [In Persian]
    • Namjoo, A. (1999). Simā-ye farhangi-ye Irān. Tehran: Ilam. [In Persian]
    • Nasiri-Moghaddam, Nader, 2004, L'archéologie française en Perse et les antiquités nationales (1884-1914). Paris: Connaissances et Savoirs.
    • Negahban, E. (1998). Moruri bar panjāh sāl bāstān-shenāsi-ye Irān. Tehran: Cultural Heritage Organization. [In Persian]
    • Pope, A. U., Phillips, A., Ackerman, P., & Schroeder, E. (1999). Shāhkārhā-ye honar-e Irān (P. N. Khanlari, Trans.). Tehran: Scientific and Cultural Publications. [In Persian]
    • Said, E. (2007). Sharq-shenāsi (L. Khanji, Trans.). Tehran: Amirkabir. [In Persian]
    • Shefa, S. al-D. (1969). Jahān-e Irān-shenāsi (Vol. 1). Tehran: Royal Library. [In Persian]
    • Tajik, M. R., & Rezazadeh, K. (2022). Tahlil-e qodrat-e molad-e Foucauldian az manzar-e goftemān (Case study: Foreign policy of the Islamic Republic of Iran). Rahyaft-hā-ye Siasi va Beynolmelali, 13(4), 93–123. [In Persian]
    • Tarfandari, A. M. (2018). Ravikard-hā-ye sharq-shenāsān-e Orupāʾi dar kāvosh-hā-ye bāstān-shenāsi-ye ʿahd-e Qājār. Pazhuhesh-hā-ye Tārikhi, 38, 61–80. [In Persian]
    • Tarfandari, A. M. (2019). Az ganj-yābi tā bāstān-shenāsi. Tehran: National Library and Archives Organization of Iran. [In Persian]
    • Tarfandari, M. (2020). Reshteh-ye Irān-shenāsi: Māhiyat, zarurat va mabāni-ye ravesh-shenākhti-ye ān. Motāleʿāt-e Irān-shenāsi, 6(19), 61–80. https://is.iranology.ir/article_710889.html. [In Persian]
    • Yazdani, M. (2001). Asnād-e heyʾat-hā-ye bāstān-shenāsi dar Irān (1925–1966). Tehran: National Archives Organization of Iran. [In Persian]
    • Zarshenas, Z. (2012). Daramadi bar Irān-shenāsi. Tehran: Research Institute for the Humanities and Cultural Studies. [In Persian]
    • Zarshenas, Z. (2015). Taʾammoli darbareh-ye dānesh-e Irān-shenāsi dar Irān. Motāleʿāt-e Irān-shenāsi, 1(1), 23–31. [In Persian]

     

     

     

     

Modern research of Iranology
Volume 1, Issue 2
March 2026
Pages 61-76

Files

Share

How to cite

Statistics